Katten zijn kampioenen in het verbergen van pijn en ongemak, en nergens is dat zo duidelijk als bij hun nieren. Nierproblemen ontwikkelen zich langzaam en zonder dat je het meteen doorhebt, verliest je kat soms al een flink deel van de nierfunctie voordat er iets opvalt. Toch zijn er subtiele signalen die, als je ze vroeg genoeg herkent, het verschil kunnen maken tussen een kat die nog jaren lekker leeft en een kat die pas in een laat stadium hulp krijgt.
Waarom nierproblemen bij katten zo makkelijk gemist worden
De nieren van een kat kunnen een groot deel van hun functie verliezen voordat er klachten ontstaan. Dat komt doordat gezond nierweefsel het verlies van beschadigde nefronen lange tijd compenseert. Pas als die reserve op is, merk je als eigenaar dat er iets mis is, en dan is er vaak al schade die niet meer te herstellen is. Vooral katten vanaf ongeveer zeven jaar lopen meer risico, en bepaalde rassen zoals de Perzische kat en de Abessijn hebben er vaker mee te maken. Let dus juist bij een oudere kat op kleine veranderingen in gedrag, ook al lijkt ze verder gewoon fit. Wil je weten welke andere signalen horen bij het ouder worden van je kat? Lees ook ons artikel over de signalen dat je kat senior wordt.
Meer drinken en vaker plassen is vaak het eerste signaal
Het eerste wat eigenaren meestal opvallen, is dat hun kat opeens veel meer drinkt. De nieren kunnen de urine niet meer goed concentreren, waardoor het lichaam water verliest en de kat dat moet compenseren met extra drinken. Zie je je kat drinken uit de kraan, de badkuip of het toilet, terwijl ze dat eerst nooit deed? Dat is een duidelijk signaal. Hetzelfde geldt voor de kattenbak: grotere of vaker natte klontjes betekenen dat er meer urine wordt geproduceerd. Veel eigenaren denken eerst aan blaasproblemen, maar bij een combinatie van veel drinken en veel plassen is een nierprobleem minstens zo waarschijnlijk.
Afvallen terwijl je kat normaal blijft eten
Een kat met nierproblemen verliest via de urine eiwitten die het lichaam juist nodig heeft om spiermassa op peil te houden. Het gevolg is dat je kat geleidelijk afvalt, ook als ze nog gewoon haar bakje leeg eet. Voel bij het aaien eens goed langs de wervelkolom en de heupen. Voelen die botten opeens scherper aan dan een paar maanden terug? Dat kan wijzen op sluipend gewichtsverlies dat je met het blote oog makkelijk mist. Veel eigenaren merken dit pas op wanneer ze een oude foto terugzien en schrikken van het verschil.
Een dof vachtje, lusteloosheid en slechte ademgeur
Naarmate afvalstoffen zich opstapelen in het bloed, voelt een kat zich minder lekker. Ze slaapt meer, speelt minder en reageert soms prikkelbaarder dan je gewend bent. Ook de vacht vertelt een verhaal: een kat die zich niet goed voelt, besteedt minder tijd aan verzorging, waardoor de vacht dof, klittend of vettig aanvoelt. Een opvallend slechte ademgeur, soms omschreven als een ammoniakachtige lucht, kan wijzen op een opstapeling van ureum. Merk je dat je kat minder interesse toont in lekkernijen die ze normaal niet kan weerstaan? Ook dat is een reden om alert te zijn, net als bij de subtiele signalen van gebitsproblemen bij katten, die vaak dezelfde terughoudendheid bij het eten laten zien.
Wat de dierenarts doet als nierproblemen vermoed worden
Bij een vermoeden van nierproblemen kijkt de dierenarts naar een combinatie van waarden, niet naar een getal op zich. Bloedonderzoek laat zien hoe hoog het creatinine en de SDMA-waarde zijn, een urinetest meet hoe geconcentreerd de urine nog is en of er eiwit in zit, en soms volgt een echo om de nieren zelf te bekijken. De SDMA-test is relatief nieuw en kan al vroege schade aantonen, nog voordat het creatinine duidelijk stijgt. Onderzoekers van onder meer Colorado State University bestuderen al jaren waarom nierziekte bij oudere katten zo hardnekkig en vaak voorkomt, en dat soort wetenschappelijk onderzoek ligt aan de basis van de testen die je dierenarts nu gebruikt. Wordt er inderdaad een nierprobleem vastgesteld, dan betekent dat niet meteen slecht nieuws: met de juiste aanpak leven veel katten nog jarenlang comfortabel verder.
Dit is waarom je niet moet wachten op duidelijke klachten
Nierproblemen bij katten zijn niet te genezen, maar wel goed te vertragen als je er vroeg bij bent. Een aangepast nierdieet met minder fosfor en eiwit van hoge kwaliteit kan het verloop flink afremmen, en hoe eerder je daarmee start, hoe meer gezonde jaren je kat waarschijnlijk overhoudt. Laat je kat vanaf haar zevende jaar daarom jaarlijks preventief bloed en urine controleren, ook als ze fit overkomt. Zie je ondertussen een van de signalen uit dit artikel, wacht dan niet tot de volgende controle en maak een afspraak. Twijfel je of een ander signaal bij je kat verband houdt met de nieren of met iets anders, zoals luchtwegklachten? Lees dan ook hoe je ademhalingsproblemen bij een Perzische kat herkent, want niet elk signaal wijst in dezelfde richting.