Loop je deze weken met je hond door het bos, dan val je bijna over de paddenstoelen. Na een paar natte nachten schieten ze overal tussen het blad omhoog, van kleine bruine knotsjes tot felrode vliegenzwammen. Voor jou is dat een mooi plaatje, voor je hond kan het levensgevaarlijk zijn. Dierenartsen zien in deze periode van het jaar duidelijk meer vergiftigingen binnenkomen, en de symptomen worden vaak te laat herkend.
We schreven eerder al over longworm via slakken als najaarsgevaar, maar paddenstoelen vormen een compleet ander en vaak onderschat risico. Tijd om precies uit te leggen waar je op moet letten.
Waarom het nu ineens overal paddenstoelen regent
Paddenstoelen groeien het hele jaar, maar september en oktober zijn hun piekmaanden. De combinatie van vocht, afkoelende bodem en afstervend bladafval is precies wat schimmels nodig hebben om vruchtlichamen te vormen. Op plekken waar je hond normaal gewoon snuffelt, duiken dan plotseling tientallen soorten op die er een week eerder nog niet stonden.
Honden onderscheiden geen giftige van onschuldige exemplaren. Ze ruiken een aarde-achtige, soms zelfs aantrekkelijke geur en happen toe voordat jij kunt ingrijpen. Jonge honden en pups zijn het kwetsbaarst, simpelweg omdat ze alles wat los en vast zit in hun mond stoppen. Maar ook volwassen honden met een jachtinstinct of een voorliefde voor stoeien in het blad lopen extra risico, omdat ze met hun snuit continu door de bodem woelen.
Weiden en tuinen zijn trouwens niet per se veiliger dan bos. Juist op grasveldjes onder bomen, waar schaduw en vocht samenkomen, duiken vaak dezelfde risicovolle soorten op als dieper in het bos. Een wandeling door het park vraagt in deze periode dus net zoveel aandacht als een boswandeling.
Deze soorten zijn het gevaarlijkst
Niet elke paddenstoel is schadelijk, maar een aantal soorten kan je hond ernstig ziek maken of zelfs doden:
- Groene knolamaniet - veroorzaakt onherstelbare leverschade, vaak pas uren later merkbaar
- Vliegenzwam - de bekende rode paddenstoel met witte stippen, zorgt voor neurologische verschijnselen
- Satansboleet - leidt tot heftige maag- en darmklachten
- Giftige gordijnzwam - tast de nieren aan, met schade die zich soms pas na dagen openbaart
Volgens het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren is het probleem dat veel giftige soorten qua uiterlijk sterk lijken op volkomen onschuldige paddenstoelen. Zelf op het bos determineren is voor leken dan ook geen betrouwbare optie.
Zo herken je vergiftiging op tijd
Het lastige aan paddenstoelvergiftiging is dat de symptomen enorm uiteenlopen, afhankelijk van de soort. Bij sommige paddenstoelen reageert je hond al binnen een half uur tot een uur met braken, diarree en een onvaste, dronken manier van lopen. Bij andere, zoals de groene knolamaniet, zie je juist helemaal niets tot wel zes tot twaalf uur na opname, terwijl de lever intussen al wordt aangetast.
Let op deze signalen na een bosbezoek:
- Overmatig kwijlen of herhaaldelijk braken
- Diarree, soms met bloed
- Trillen, stuiptrekkingen of een wankele gang
- Extreme lusteloosheid of juist onrust en verwardheid
- Gele verkleuring van tandvlees of ogen (teken van leverschade)
Zag je je hond iets opeten dat je niet kon determineren, wacht dan niet tot er klachten optreden. Juist bij de gevaarlijkste soorten verstrijkt er kostbare tijd voordat de schade zichtbaar wordt.
Wat je doet als je hond een paddenstoel heeft gegeten
Bel direct je dierenarts, ook buiten openingstijden via de dierenartsenpraktijk met spoeddienst. Wacht niet af hoe het verloopt. Maak zo mogelijk een foto van de paddenstoel, inclusief de onderkant van de hoed en de steel, en neem een exemplaar mee als dat kan. Dat maakt het voor de dierenarts een stuk makkelijker om de juiste soort te herkennen en de behandeling daarop aan te passen.
Probeer je hond nooit zelf te laten braken zonder overleg met de dierenarts. Bij sommige vergiftigingen helpt dat juist niet, en bij andere middelen die mensen online aanraden schaadt het de slokdarm alleen maar extra. Een onverwacht spoedbezoek kost geld, en als dat voor jou een drempel is, lees dan onze tips over wat je kunt doen als je even geen geld hebt voor de dierenarts. Wachten is in elk geval geen optie die de rekening lager maakt, integendeel.
De dierenarts behandelt een paddenstoelvergiftiging meestal met braken opwekken onder begeleiding, actieve kool om giftige stoffen te binden, en soms een infuus om de nieren en lever te ondersteunen tijdens het afbreken van de toxinen. Hoe eerder die behandeling start, hoe groter de kans dat je hond er zonder blijvende schade uitkomt. Bij de groene knolamaniet telt elk uur, omdat de leverschade na verloop van tijd niet meer terug te draaien is.
Zo wandel je veilig door paddenstoelenseizoen
Je hoeft niet te stoppen met boswandelingen, maar een paar aanpassingen schelen enorm. Houd je hond op plekken met veel paddenstoelen aan de lijn, vooral na regenachtige dagen waarop ze massaal opschieten. Train een stevig "laat los" of "foei" commando, zodat je op tijd kunt ingrijpen zodra je hond ergens naar snuffelt. Dat werkt het beste als je dit, net als andere najaarsrisico's zoals vlooien en teken na een boswandeling, standaard controleert na elke wandeling.
Loop je vaak in hetzelfde bos, dan helpt het om de paddenstoelenrijke plekken simpelweg te mijden zodra je ze herkent. En check voor je het huis uitgaat even hoe laat je dierenartsenpraktijk open is en welk nummer je 's avonds moet bellen. Die paar seconden voorbereiding kunnen bij een vergiftiging het verschil maken tussen snel ingrijpen en veel te laat zijn.